| T.C.
BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetimi Komisyonu Başkanlığı
ANKARA
SAYI : B.09.0.YDK.0.00.00.00/
KONU: Yapı Denetimi
PİLOT 19 İL VALİLİĞİNE
İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA
SANAYİİ VE TİCARET BAKANLIĞINA
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA
13 Ağustos 2001 tarihinden
itibaren yürürlüğe giren, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun
uygulamasında meydana gelen tereddütlerin giderilmesi için aşağıdaki
açıklamalara ihtiyaç duyulmuştur.
1- TS 8737 "Yapı
Ruhsatı" ve TS 10970 "Yapı Kullanma İzin Belgesi"
Formlarının, 13 Ağustos 2001 tarihinde yürürlüğe giren 4708 Sayılı
Yapı Denetimi Hakkında Kanunun amir hükümleriyle bazı kısımlarda
uyum sağlamadığı anlaşılmıştır.
Bu nedenle;
a) Denetlenecek yapıya ilişkin teknik bilgiler ile yapının denetimini
üstlenecek denetçi mimar/mühendis ve yardımcı kontrolün kişisel
bilgileri ile imzalarını taşıyan, yapı denetim kuruluşunca imzalı
form, Bakanlığımızca tasdikli "Yapıya İlişkin Bilgi Formu"
ekinde idarenize intikal ettirilecektir.
Bu nedenle denetçi
mimar/mühendis ve yardımcı kontrol elemanlarının "Yapı Ruhsatı"nın
85 nci ve "Yapı Kullanma İzin Belgesi"nin 86 ncı bölümlerini
imzalamalarına gerek bulunmamaktadır.
Bu elemanlardan taahhütname,
imza beyanı, nüfus cüzdanı, ikametgah vb gibi belgeler istenmeyecektir.
Sadece Yapı denetçisi inşaat mühendisi ve yardımcı kontrol elemanlarından
ikametgah belgeleri istenecek ve yapım süresince bu belgelerin
kontrolleri idareler tarafından yapılacaktır.
b) Yapı Ruhsatı ve
Yapı Kullanma izin belgesinin Yapı Denetim Kuruluşu ile ilgili
bölümleri; 4708 Sayılı yasanın (2-b) ve ilgili yönetmeliğin 7
nci maddesi gereğince; Kuruluşu temsilen denetçi mimar veya inşaat
mühendisi tarafından imzalanacaktır.
2- 3194 sayılı İmar
Kanununun 29 uncu maddesine göre ruhsat süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir.
Ruhsat süresi ile yapı süresinin aynı anlamda değerlendirilmesi
söz konusu olmayıp, yapım süresi yapının niteliğine, büyüklüğüne,
teknolojik özelliklerine ve finansına göre değişebilmektedir.
Bu nedenle yapı süresi, yapı sahibi ile müteahhit arasında yapılacak
sözleşme hükümleri içinde belirlenir ve yapı denetim bedeli de
bu süre dikkate alınarak hesaplanır.
3- Yapı denetim kuruluşunun,
yapı denetimini üstlendiğine dair taahhütname ile Kanunun (2-b)
maddesi ile yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen "Yapı
Denetimi Hizmet Sözleşmesi"nde noter tasdiki şartı aranmayacaktır.
4- Yapı Ruhsatı verme
yetkisine haiz İdarelerin ve Yapı Denetim Kuruluşlarının, 4708
sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun uygulanması ve bu kanun
ile ilgili imar uygulamalarındaki sorunlarla ilgili tüm yazılı
başvurularını Valiliklere (Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü) yapmaları
gerekmektedir. Bayındırlık ve İskan Müdürlüklerimizin konuyu çözümleyememesi
durumunda; 4708 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği ile ilgili
hususları, Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığına, 3194 sayılı İmar
Kanunu ve uygulamaları ile bağlantılı konuları, Teknik Araştırma
ve Uygulama Genel Müdürlüğü, İmar Uygulama Daire Başkanlığına
iletmeleri gerekmektedir.
Bugüne kadar, İdareler, Denetim Kuruluşları, özel ve tüzel kişiler
tarafından Yapı Denetim Komisyon Başkanlığımıza iletilen yukarıda
belirtilen konularla ilgili başvuru dilekçeleri, Bakanlığımız
ilgili birimlerinden görüş ve teyit alınarak genelgemizle çözümlenmektedir.
Genelgemiz ayrıca Yapı Denetim Komisyon Başkanlığının "http://ydk.bayindirlik.gov.tr"
adresli web sayfasında yayınlanmaktadır.
5- 4708 sayılı Kanunun
1.nci maddesi (J) bendinde, "Yapı Müteahhidi" tanımı
yapılırken "..... ilgili meslek odasına kayıtlı, gerçek ve
tüzel kişiyi." İfadesi bulunmaktadır. Kanunun bu amir hükmü
gereği, yapının müteahhitliğini üstlenen Ticari firmalardan kuruluş
"amaç" maddesinde "yapı müteahhitliği" kaydı
veya Ticaret Odası "yapı müteahhitliği" meslek kaydı
istenecektir.
6- Kanunun 7 nci maddesi,
Yönetmeliğin 16 ncı maddesi gereğince, denetçi mimar/ mühendisler
ile Yapı Denetim kuruluşlarının sicil raporları.
a) Büyükşehir Belediyelerinde:
1.nci Sicil amiri; Fen İşleri Müdürü ve/veya İmar Şube Müdürü,
2.nci Sicil amiri; Fen İşleri Daire Başkanı ve/veya İmar Daire
Başkanı
b) Diğer Belediyelerde:
1.nci Sicil amiri; Fen İşleri Müdürü ve/veya İmar Şube Müdürü,
2.nci Sicil amiri; Belediye Başkanı veya Belediye Başkan Yardımcısı,
tarafından doldurulup, ilgilinin görev ve unvanları belirtilerek
imzalanacaktır.
7- Yönetmeliğin 12
nci maddesinde yer alan Hizmet Sözleşmesinin, yönetmelik eki örnek-8
de belirtilen asgari şartları taşıması öngörülmekte olup, ancak
gerekli görülen hükümler eklenebilecektir.
8- İmar planı ile
belirlenen kattan az yapılmak istenen yapıların; projeleri imar
durumuna göre yapılmak kaydıyla, yapının denetim hizmet bedeli,
yapı ruhsatına bağlanan katlar (bodrum katları dahil) üzerinden
hesaplanacaktır.
9- Bilindiği gibi
tip imar yönetmeliğine göre yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen
ve/veya inşaat alanını ve ruhsat eki projeleri değiştiren esaslı
tadilatlar ruhsata tabidir. 4708 sayılı Kanun gereğince denetime
tabi yapılarda da, esaslı tadilatlar; (onarımlar); kat ilavesi,
inşaat alanının değiştirilmesi, taşıyıcı sistemin güçlendirilmesi,
yapının veya bağımsız bölümün karakterinin, kullanım amacının
değiştirilmesi ruhsata tabidir.
10- Ruhsatsız olarak
yapılmış veya herhangi bir nedenle (esaslı tadilat gibi) yeniden
ruhsat alınması gereken, kısmen veya tamamen inşa edilmiş olan
yapıların denetim ücretlerinin hesabında, aşağıda belirtilen ücret
sistemi uygulanacaktır.
a) Ruhsatsız olarak
başlanmış bir yapının mevcut durumunun incelenmesi, gerekli ise
yeniden röleve ve plan çizilmesi, yapının betonarme hesapları
ile, deprem hesaplarının yeniden yapılması, etüt, deney ve testlerin
yapılması, özetle yapının güvenliğinin ortaya çıkarılması için
gereken tüm işlemler, yapı denetim kuruluşları ile mal sahipleri
arasında yapılacak özel hizmet sözleşmeleri ile belirlenecektir.
b) Bu incelemeler
sonucunda yapının güçlendirilmesi gerekli ise, yapı denetim kuruluşlarınca,
yapı sahibine güçlendirmede izlenecek genel kurallar hakkında
bir rapor verilecek ve proje müellifi ile anlaşılarak güçlendirme
projesi hazırlanması istenecektir.
Güçlendirme projesi
hazırlanmış bir yapının denetim ücreti ise "Yapı Denetim
Uygulama Yönetmeliği"nin 14.maddesinde belirtilen esaslara
göre hesaplanacaktır.
c) Mevcut yapıya ilave
katlar da yapılması gerekiyor ise bu durumda yapının güvenliğinin
incelenmesi için (a) bendi esasları uygulanacak, güçlendirme gerekli
ise (b) bendi esaslarına göre hazırlanacak güçlendirme projesi
maliyetlerine ilave katların maliyetleri de dahil edilerek bulunacak
keşif bedeli esas alınacak ve 14 ncü madde esasları uygulanacaktır.
11- 4708 sayılı Kanunun
amacı olan yapıda can ve mal güvenliğini sağlamak; ancak kanunun
kapsamına giren bütün yapılarda uygulanması ile mümkün olabilecektir.
Dolayısıyla İdarelerin, kaçak yapılaşmayı önleyici tedbirlerini
bir kez daha gözden geçirmeleri ve hiç tereddüt etmeden yasal
yetkilerini kullanmaları ve kesinlikle kaçak olarak inşa edilen
yapılara hiçbir altyapı hizmetini tesis etmemeleri gerekmektedir.
12- Uygulama Yönetmeliğinin
15 nci maddesinde "Düzenlenen hakediş raporu, yapı sahibi
ve ilgili idarenin yetkili birimince onaylandıktan sonra bedeli
en geç 7 gün içerisinde yapı denetim kuruluşuna ödenir."
hükmü yer almaktadır. İlgili İdarenin, Mal sahibi ve/veya yapı
müteahhidinin, İdareye olan kişisel, emlak, vergi vs gibi borçlarını
bu hesaptan tediye etmeleri, bu gibi nedenlerle hakedişi bekletmeleri
veya ödememeleri mümkün değildir.
13- Hizmet bedelinin
ilk taksiti, yapı ruhsatının alınmasını müteakiben İlgili İdarece
açılan hesaba yatırılmak zorundadır. Yönetmeliğin 15 nci maddesi
ikinci paragrafında "Yapı ruhsatının alınmasını müteakip,
talebi halinde ilk taksit veya kısmi ilk taksit banka teminat
mektubu veya devlet tahvili karşılığında yapı denetim kuruluşuna
avans olarak ödenir. Bu avans ilk hakedişten mahsup edilir. Ve
alınan teminat idaresince iade edilir." Hükmü bulunmaktadır.
Yönetmeliğin 14 ncü
maddesi son iki paragrafı gereğince; Hizmet bedelinin ikinci,
üçüncü ve dördüncü bölüm taksitleri, her biri kendi içerisinde
hizmet bedelinin %10'undan az olmamak üzere yapının ölçülebilir
seviyesi esas alınarak kısmi taksit oranlarına bölünebilecektir.
Yapı sahibi taksitini veya kısmi taksitini peşin olarak yatırmadan,
müteakip bölümün devamına ilgili idarece izin verilmeyecektir.
14- Kanunun 6 ncı
maddesi, yönetmeliğin 7 nci maddesi gereği; yapı denetim kuruluşları
ile denetçi mimar veya mühendislerinden birinin yapı ile ilişkisinin
kesilmesi halinde, İlgili İdarece yapının o andaki durumunu belirleyen
tespit tutanağını, üç iş günü içinde düzenleyerek bir kopyasını
Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığına göndermek mecburiyetindedir.
15- Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tescilli olup, kamu kurum
ve kuruluşlarına ait olmayan yapılarda 4708 sayılı kanunun hükümlerine
tabidir.
16- Kanunun "Yapı
denetim kuruluşları ve görevleri" ana başlıklı 2 nci maddesi
(e) bendinde; "............ denetimleri sırasında yapıda
kullanılan malzeme ve imalatın teknik şartname ve standartlara
aykırı olduklarını belirledikleri takdirde, durumu bir rapor ile
ilgili İdareye ve İl Sanayi ve/veya ticaret müdürlüklerine bildirmek"
hükmü (f) bendinde ise; "İş yerinde, iş güvenliği ve işçi
sağlığı konusunda gerekli tedbirlerin alınması için yapı müteahhidini
yazılı olarak uyarmak, uyarıya uymadığı takdirde durumu ilgili
Bölge Çalışma Müdürlüğüne bildirmek" hükmü yeralmaktadır.
İdarelerin kontrollerinde titizlikle bu konuların takipçisi olmaları
gerekmektedir.
17- Arsa sahibi (mal
sahibi) tarafından kendi ikametgahı için ruhsatlı veya ruhsatsız
olarak yapılmış ve bitirilmiş ikamet edilen ancak "Yapı kullanma
izin belgesi" almamış yapıların denetimi, bu genelgenin 10
ncu maddesi hükümlerine göre yapılacağı, bu durum ve şarttaki
yapılara yapı kullanma izin belgesi verilmesi aşamasında, 12.11.2001
tarih ve 555 sayılı genelgemizin 9 uncu maddesindeki mal sahibinin
müteahhitliği üstlenmesi durumunda istenilecek Ticaret Odası kaydı
ile vergi mükellefi olması kaydı aranmayacak sadece yapının müteahhitliğini
üstlenmiş olduğuna dair noterden taahhütname vermesi istenecektir.
18- Kanunun 2 nci
maddesi (a) bendinde; "........ yapının inşa edileceği arsa
veya arazinin zemin ve temel raporları .........", yönetmeliğin
6 ncı maddesi (c) bendinde; "Bakanlıkça hazırlanarak 28.06.1993
tarihli ve 393 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulmuş olan Zemin
ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar"a
uygun olarak bir Jeoteknik raporunun olup olmadığını ve temel
sisteminin bu rapora uygunluğunu" amir hükümleri yer almakta
olup, ilgili idarelerce istisnasız tüm yapılarda "Zemin ve
Temel Etüdü Raporunun hazırlanmasına İlişkin Esaslar"a uygun
olarak hazırlanmış Jeoteknik rapor istenecektir.
19- 12.11.2001 tarih,
555 sayılı genelgemizin, mal sahiplerince, yapı müteahhitliği
üstlenilmesi durumuyla ilgili 9 ncu maddesi (c) bendinde; "Yapının
müteahhitliğinin üstlenildiğine dair noter tasdikli taahhütname
vermesi" talimatımız gereği bazı uygulama hatalarının ortaya
çıktığı anlaşılmıştır. Noter tasdikli taahhütnamelerde; Mal sahibinin,
arsaya ait ada, parsel, İl, İlçe, Mahalle/Köy bilgileri vermek
kaydıyla yapının proje ve mahal listesine, bu hususta mevcut teknik
ve idari tüzük, yönetmelik, standart ve şartnameler ile fen ve
sanat kurallarına ve yapı sanatının genel olarak bilinen kaidelerine
uygun olarak yapı müteahhitliğini yürüteceğini taahhüt etmesi
yeterlidir. Taahhütnamelerde; Yapının (m²) si veya maliyeti (keşfi)
gibi hususlar yer almayacaktır. Uygulamada yukarıda belirtilen
esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu
yaklaşımla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki tüm kaymakamlıklara,
belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi
Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını
bilgilerinize arz gereğini rica ederim.
Prof.Dr.
Abdulkadir AKCAN
Bakan
DAĞITIM:
Gereği: Bilgi:
Pilot 19 İl Valiliğine İçişleri Bakanlığına
Sanayii ve Ticaret Bakanlığına
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
|
